From: Mustafa Akgul (akgul@Bilkent.EDU.TR)
Date: Mon 27 May 2002 - 16:47:49 EEST
Merhabalar,
Bana ulasan bir dokuman. Ilginizi cekecegi inanciyla sizinle
paylasmak istedim.
Saygilar
Mustafa Akgul
akgul@bilkent.edu.tr
----------
RTUK YasasI Neler Getiriyor?
Televizyon ve Gazetelerde Soylenmeyenler...
CumhurbaskanI'nIn vetosuna ragmen aynen kabul edilen "RTUK YasasI"nIn
neler getirdigini biliyor musunuz? Daha cok internet ile ilgili
sakIncalarI gundeme gelen yasanIn icyuzunu butun yonleriyle anlamak
icin yasaya karsi ileri surulen goruslerden bazIlarIna goz
atalIm ve bu yasanIn kimler icin cIkarIldIgInI ve ne tur sonuclarI
olacagInI dusunelim:
%%%%%%%
... kimi yasaklar acIkca tanImlanmamIs, icerigi tartIsmalI genel
kavramlar ile yetinilmistir....
Belirgin ve nesnel olmayan ilkelere uyulmasI zorunlulugu, yayIn
kuruluslarInda tedirginlik yaratacak, radyo ve televizyonlarIn
dogru ve yansIz yayIn yapmalarI, yurt ve dunya gerceklerinin halka
duyurulmasIna engel olusturacaktIr. Boylece toplumun dogru ve
yansIz haber alma hakkI zedelenecektir....
Radyo ve televizyon yayIncIlIgInda
cok onemli yetkilerle donatIlan ve yansIz olarak gorev yapmasI
gereken Ust Kurul'a siyasi kimlikli kisilerin secimine olanak
saglayan yontemin uygun ve dogru olmayacagI acIktIr....
... ongorulen para cezalarInIn tutarI, ozellikle bolgesel ve
yerel yayIn yapan kurulus yonunden son derece yuksektir. Ust Kurul'un
ayrIca uc aya kadar gelir getirici yayIn yasagI uygulamasI durumunda,
pek cok radyo ve televizyon kurulusu, altIndan kalkIlamaz parasal
sorunlar nedeniyle yayInIna son vermek zorunda kalacaktIr....
... yapIlan duzenlemeler, ozellikle buyuk sermaye gruplarInIn
televizyon ve radyoculuk alanInda tekellesmelerine olanak yaratacak
iceriktedir....
Sermayenin belli kisi ya da gruplarIn elinde toplanmIs oldugu
gercegi, bu kisi ya da grubun, cok sayIda televizyon ve radyo
kurulusunu sahiplenebilme olanagI ve olcusuz para cezalarI uygulamasI
ile gorsel ve isitsel medya alanInda tekellerin olusmasI kacInIlmaz
olacaktIr....
Duzenlemeler, tekellesme ve kartellesmeyi onlemek bir yana dolaylI
olarak olanaklI kIlacak niteliktedir....
Tekellesen ya da kartellesen gorsel ve isitsel medya, bir yandan
ekonomik alanda haksIzlIk yaratabilecek bir guce ulasIrken, ote
yandan da haber alma ozgurlugunu kIsItlayabilecektir....
Tekelleserek, sorumluluk bilincinden uzaklasacak bir medya, her
sorumsuz guc gibi er gec amacIndan sapabilir ve toplum yasamInI,
ulusal guvenligi tehlikeye sokan bir guc durumuna gelebilir....
... Anayasa'nIn tekellesme ve kartellesmeyi yasaklayan 167. maddesiyle;
172. maddesinde anlatImInI bulan tuketiciyi koruma ilkesiyle ve basIn
ozgurlugu kapsamInda bulunan haber alma ve verme ozgurlugu ile
bagdasmamaktadIr....
Bir gercek ya da tuzel kisiye ya da sermaye grubuna bir
radyo-televizyon kurulusunun tumune ya da birden cok radyo-televizyon
kurulusuna sahip olabilme olanagInIn yaratIlmasInIn yanI sIra, bu
kisi ya da sermaye grubuna kamu ihalelerine girebilme ve menkul
kIymetler borsalarInda islem yapabilme hakkInIn verilmesi, medya
gucunun kullanIlarak ihalelerde haksIz rekabete, borsada cesitli
islem oyunlarI yapIlmasIna neden olabilecektir....
Serbest piyasa ekonomisinin en buyuk ozelligi rekabet ortamInIn
yaratIlmasIdIr. Bir cok radyo ve televizyon kurulusuna sahip olan
kisi ya da sermaye grubuna kamu ihalelerine girebilme hakkInIn
tanInmasI bu ozellikle de bagdasmamaktadIr....
internet ortamIndaki yayIncIlIkta; hukukun ustun
kIlInmasI, kisilik haklarInIn korunmasI ve bunun yanInda da yayIn
yoluyla dusunce ve ifade ozgurlugu gibi duyarlI alanlarIn
dengelenmesi sorunu ortaya cIkmaktadIr. Bu sorunlar ancak, ifade
ozgurlugu esas alInarak ve yayInlar uzerindeki denetim yargIya
bIrakIlarak saglanabilir. DolayIsIyla, internet yayIncIlIgIna iliskin
ilkelerin ve oteki duzenlemelerin ozel bir yasa ile yapIlmasI en
dogru yol olacaktIr....
Bu yola gidilmeyerek, yayInlarIn duzenlenmesinin tumuyle kamu
otoritelerinin takdirine bIrakIlmasI ve BasIn YasasI'na baglI
kIlInmasI internet yayIncIlIgInIn ozelligi ile bagdasmamaktadIr....
4676 sayIlI Yasa degisikligi ile duzenlenen para cezalarI, belli
sermaye gruplarInIn elinde olmayan ulusal ve ozellikle yerel ve
bolgesel televizyon, radyo ve basIn kuruluslarI icin amac-arac
orantIsInI gozetmeyen boyuttadIr. CezalarIn caydIrIcI nitelikte
olmasI, ancak televizyon, radyo ve basIn kuruluslarInIn yasam sansInI
ellerinden almamasI gerekmektedir....
Yasa ile getirilen para cezalarInIn, Anayasa'nIn 28. maddesinde sozu
edilen basIn ozgurlugu yonunden son derece agIr nitelik tasIdIgI
kuskusuzdur. Ulusal, bolgesel ve yerel cercevede hizmet veren bir cok
gorsel, isitsel ya da yazIlI medya kuruluslarInIn kapanmasIna neden
olacak tutarlardaki para cezalarInI haklI bir nedene dayandIrmak ve
demokratik toplum duzeninin gerekleriyle ve hukuk devleti ilkesiyle
bagdastIrmak olanaklI degildir....
AyrIca, para cezalarInIn alt ve ust sInIrlarI arasIndaki genislik,
takdir hakkInIn kullanIlmasInda haksIzlIga, adaletsizlige ve keyfi
uygulamaya neden olabilecek boyuttadIr....
BasIn YasasI'nda yapIlan bu degisiklikler, ongorulen para cezalarI
nedeniyle haber, dusunce ve kanaatlerin ozgurce yayInlanmasInI ve
basIn isletmelerinin yasamInI surdurmesini engelleyecektir. Bu
cezalarla, basIn sektorunun krize suruklenmesi ve sermaye birikimleri
sInIrlI gazetelerin yayIn yasamIndan cekilmesi, boylece basInda
tekellesmenin gerceklesmesi kacInIlmazdIr....
... kamu yararI ile bagdasmayan, demokratik geleneklere, temel hak ve
ozgurluklere, hukuka ve Anayasal ilkelere uygun dusmeyen ...
4676 sayIlI ... Kanun, ... bir daha gorusulmek uzere ekte geri
gonderilmistir.
Ahmet Necdet SEZER, CUMHURBASKANI
---------
Bu metin Sayin Cumhurbaskaninin veto gerekcesinin kisaltilmis
halidir. Metnin tamamI, pek cok yerde, bu arada
http://protesto.inet.org.tr/veto.html adresindedir.
